| Ysgol Trewyddel |
Ysgol Trewyddel 1903 |
| Yn ystod
1954 fe fu yna haint o’r diciau yn yr ysgol. O ganlyniad fe losgwyd cofnodion
yr ysgol sydd wedi gwneud y gwaith o ymchwilio i hanes yr ysgol cyn y cyfnod
yma yn anodd.
Daeth
addysg i Drewyddel tua 1730 gyda’r Ysgolion Cylchynol. Yn yr adeg yma roedd
Y Gymdeithas er Taenu Gwybodaeth Gristnogol yn darparu Beiblau Cymraeg
i Ysgolion Cylchynol. Roeddent yn cael eu galw yn Ysgolion Cylchynol gan
fod athrawon teithiol yn teithio o un ardal i’r llall gan aros ymhob ardal
nes fod pawb a oedd yn dymuno dysgu darllen yn gallu gwneud ac yna symud
ymlaen i ardal arall gan adael un person oedd yn byw yn y pentref yng ngofal
yr ysgol. Gwnaethpwyd llawer o dda yng ngefn gwlad Cymru heb lawer
o gost gan fod yr ysgolion yn cael eu cynnal mewn eglwysi neu cartrefi’r
bobl a bach iawn oedd tal yr athrawon. Hefyd roedd y llyfrau a oedd ar
gael yn rhad iawn. Nid oes yna gyfnodion cyflawn ond roedd yna lawer o
athrawon yn Sir benfro yn 1745/6, yn bendant un yn Nhrewyddel ac un yn
Monington.
Dyna
ddetholiad o Adroddiad Arolygwyr Eu mawrhydi, 1955.
Sy’n cymharu a Adroddiad diweddar SPAEM, 1997;- “Mae’r
ysgol yn gymuned hapus a gofalgar a llwydda i hyrwyddo gwerthoedd ac agweddau
cadarn”...... “Gwna’r disgyblion gynnydd priodol mewn sgiliau a dealltwriaeth.
Ceir cynnydd da mewn gwybodaeth. Mae’r disgyblion yn meddu ar agweddau
positif tuag at ddysgu ac yn dangos diddordeb yn eu gwaith”........ “Cheir
ymdeimlad cryf o berthyn i’r ysgol a’r gymuned”............” Darperir cwricwlwm
eang a chytbwys sy’n cynnwys holl bynciau’r Cwricwlwm Cenedlaethol ac Addysg
Grefyddol”
|
|
Adeiladwyd yr adeilad presennol yn 1867, gyda toiledau y merched yn cael ei ychwanegu yn 1894. Codwyd yr arian i godi’r ysgol yn lleol gyda lle ynddi i 117 o blant. Nes 1902 roedd hi’n “Board School” cyn cael ei chymeryd drosodd gan y Cyngor. Tal Y Prifathro, Joseph Lewis, yn 1894 oedd £50 y flwyddyn, tal Frances Owen, yr athrawes wnio oedd £4 a cafodd Maurice Williams 2 swllt am lanhau y simne.
|
|
Mae’r ysgol dros y blynyddoedd wedi chwarae rhan fawr ac arwyddocaol yn y gymdeithas leol. Yn 1958 cynhaliwyd arwerthiant fawr yn yr ysgol i dalu am oleuadau ar y ffordd. Codwyd £700. Yn ystod
y flwyddyn mae yna wahanol weithgareddau yn cael eu cynnal gan yr ysgol
sy’n cynnwys y bobl lleol. Cyn y Nadolig bob blwyddyn mae’r ysgol yn llwyfannu
ddrama gerdd neu gyngerdd bywiog, sy’n cael ei gefnogi yn dda gan y gymuned
ac yn llwyddiant mawr.
|
| Nol i Hanes | Bwrdd Du |